Ana Sayfa İrtibat Sık Kullananlara Ekle     www.İslamÜstündür.Com       Biz Kimiz ? İlkelerimiz
  Kötülük Allah’tan mıdır?

                           Kötülük, şer Allah’a izafe edilebilir mi?

                                                       Özet

Kuran’da şer-kötülük Allah’a nispet edilmez aksine şer insanların yaptıklarının karşılığı, bizzat kendi işlediklerinin sonucu olduğu Kuran’da belirtilir.

Rum, 41: ” İnsanların kendi işledikleri (kötülükler) sebebiyle karada ve denizde bozulma ortaya çıkmıştır. Dönmeleri için Allah, yaptıklarının bazı (kötü) sonuçlarını (dünyada) onlara tattıracaktır.” Ali İmran, 165. ayet: “Bir musibet (Uhud’da) sizin başınıza geldiğinde, “Bu, nereden başımıza geldi?” dediniz, öyle mi? De ki: “O (musibet), kendinizdendir.” Nisa,79: “Sana ne iyilik gelirse Allah’tandır. Sana ne kötülük gelirse kendindendir.”

Kötülüğe, insan ağzı ile olmasa da, yaptığı fiilleri ile sebep-neden olur, Allah’ta her şeyin yaratıcısı olduğu gibi; insanın yaptığı işlerin sonucu olarak, sebep olduğu kötülüğü yaratır. Sebep olan insan, yaratan ise Allah’tır.

                                                   İyilik ve kötülük

Nisa 78 ve 79. ayetler çelişkili midir?

İyilik, hayır ( Hasene ), Her bir güzel söz ve yararlı iş anlamı yanında nimet, bolluk, mutluluk ve ferahlık gibi manalara, kötülük, şer ( Seyyie ) ise temelde kötü ve yararsız her bir söz, hareket ve işi ifade etme yanında darlık, kıtlık, musibet ve ceza gibi anlamlara da gelir ( İbn Manzur, 1996, 3/179; el-İsfahanî, 1986, s.170) Aşağıda inceleyeceğimiz ve çelişki olarak addedilen ayetlerin aslında, yaratanın Allah olması ile kötülüklere sebep olan insan davranışlarının karıştırılmasından doğmakta olduğu görülecektir. Ayetleri sıra ile ele alalım:

Nisa,78: “İnsanlara bir iyilik gelirse, “Bu, Allah’tandır” derler. Onlara bir kötülük gelirse, “Bu, senin yüzündendir” derler. (Ey Muhammed!) De ki: Hepsi Allah’tandır.” Nisa, 79: “Sana gelen her iyilik Allah´tandır, sana ne kötülük dokunursa kendindendir.”

Nisa 78. ayet, Allah’ın her şeyi olduğu gibi iyilik ve kötülüğü de Allah’ın yarattığını ifade eder. 79. ayet ise Allah’ın yarattığı kötülüklerin sebebinin insan olduğunun altını çizer. Kötülüğün sebebi insandır ve neden olduğu tüm işler ve sonuçlarından sorumludur – İnsana özgür iradesi ile yapacağı işi seçer, o işi yapma gücünü de Allah o kula verir, kulda seçiminin doğru veya yanlışlığına göre karşılığını alacaktır – Yani bu iki ayet arasında bir çelişki değil, bahsedilen konuların – yaratma ve sebep olma – farklılığı söz konusudur. Kötülüğe sebep olan insandır, insanın o kötülüğünü – ve başka her şeyi – yaratan ise Allah’tır. Yani kötülüğün sahibi insan, insanın istediğini yaratan – iyilik veya kötülük; her şeyi yaratan – ise Allah’tır! Yüce yaratan hem kötülükten razı değildir; peygamber, kitap göndererek her daim kullarını uyarır ve güzelliğe-iyiliğe yönlendirir hem de Kuran’da sadece iyiliği kendine izafe ederek, kötülüğü yaratsa da iyiliği istediğini bizlere bildirir. İyilikler; yaratanın bize hediyesi, kötülükler ise insanın kendi işlerinin sonucu, kendi kazandıklarıdır:

Yüce yaratan iyilik ve kötülüğün kendisinden olduğunu ifade ettiği 78. ayette, iyilik ve kötülük için direk kendinden ( مِنَ اللّهِ : Minellah) değil, ” مِّنْ عِندِ اللّهِ ” : Min indi’l-Allah ” ifadesini kullanır yani iyilik ve kötülük için Allah (cc) direk ‘kendinden’ ifadesini kullanmaz, ” Min indi’l-Allah ” yani: İyilik ve kötülük “Allah tarafından, Allah’ın huzurundan” dır ifadesini kullanır. 79. ayette ise iyilik için direk kendinden yani “Minellah” kelimesi kullanır. Yani Türkçe’ye aynı anlamda çevrilseler de aslında Arapça orijinalinde ve kelimelerin ruhunda büyük farklılıklar bulunmaktadır. Yüce rabbimiz iyilikle de beraber olsa kötülüğe razı olmaz ve direk kendinden değil huzurundan ikisinin geldiğini, yaratıldığını belirtirken, iyiliği ise direk kendine izafe eder, çünkü O (cc) iyilikten taraftardır ve sadece iyiliğe razıdır!

Bir insanın iyilik yapması için bir çok etkenin bir araya gelmesi gerekir. Mesela bir binayı yapmak çok zordur ama kötülük için az bir eylem kötü sonuca götürebilmektedir. Yapmak zor, yıkmanın kolaydır ve hatta bazen sadece yapılması gereken konulardaki ihmal bile kötülüğe neden olabilmektedir. İşte Allah ( cc) iyilik için her türlü ( Sadece yaratma konusunda değil, teşvik etme, ödüllendirme dahil bir çok konu) ortamı hazırlamaktadır. Kötülüğü ise sadece insan isterse yaratmakta ama sonuçları konusunda da uyarılarda bulunmaktadır, seçim ise özgür iradeli ve yaptıklarının sonucuna katlanacak olan insanda bulunmaktadır.

Her şey sonuçta Allah’tandır ama başa gelen kötülükler ise insanların kendi elleriyle kazanılması sonucudur. Örneğin bir insan elini ateşe soksa eli yanar. Elinin yanması Allah’ın yarattığı kanunlar gereğidir. Fakat elini yakan ateşe elini sokan insandır; Sorumluluk elini sokan insandandır.

Şura, 30: “Başınıza gelen herhangi bir kötülük, kendi ellerinizle işledikleriniz yüzündendir. (Bununla beraber) Allah (günahlarınızın) birçoğunu affeder (de onlardan ötürü bir musibet vermez.)” Fussılat, 46: “Kim iyi bir iş yaparsa kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa kendi aleyhinedir. Rabbin, kullara (zerre kadar) zulmedici değildir.” Zümer, 7: ” Eğer inkâr ederseniz, şüphesiz ki Allah sizin iman etmenize muhtaç değildir. Ama kullarının inkâr etmesine razı olmaz. Eğer şükrederseniz sizin için buna razı olur. Hiçbir günahkâr başka bir günahkârın yükünü yüklenmez. Sonra dönüşünüz ancak Rabbinizedir. O da size yaptıklarınızı haber verir. Çünkü O, göğüslerin özünü (kalplerde olanı) hakkıyla bilir.”

Bunların dışında imtihan konusu olan olaylar vardır ve bunlar Allah tarafından, insanları imtihan vesilesi olarak kulun karşısına çıkarılabilir. Bunlar az, hayatın geneli içinde istisna olan olaylardır. Hastalık, kıtlık gibi konular buna dahildir. Ama unutulmamalıdır ki aynı yüce yaratan her hastalığa bir şifa ve her çalışana mutlaka karşılığını da verir hatta bu çalışan yaratanı inkar eden biri bile olsa bu kural değişmemektedir.

Bakara,155: ” Muhakkak ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele.” Fecr,16: “İnsan denenmek için rızkı daraltılınca, “Rabbim beni aşağıladı” der.” Ali İmran, 26: ” De ki: “Ey mülkün sahibi olan Allah’ım! Sen mülkü dilediğine verirsin. Dilediğinden de mülkü çeker alırsın. Dilediğini aziz edersin, dilediğini zelil edersin. Hayır senin elindedir. Şüphesiz sen her şeye hakkıyla gücü yetensin.”

İnşirah, 5: “Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır.” Bakara, 286:” Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar.”

Konuyu tamamlayıcı olarak ” Kader” konusundaki yazımızın da okunmasını tavsiye ederiz.

” Kula bela gelmez Hak yazmadıkça, Hak bela yazmaz kul azmadıkça.” Celaleddin Rumi